Voor wie is EMDR therapie geschikt?
EMDR therapie is bedoeld voor mensen met psychische klachten die te herleiden zijn tot één of meerdere nare ervaringen. Reageert je lichaam nog steeds alsof het gevaar er nu is, dan kan EMDR helpen. Het maakt daarbij niet uit of het om één schokkende gebeurtenis ging of om een reeks gebeurtenissen. Hieronder lees je voor wie deze behandelvorm bedoeld is, wanneer je er beter nog even mee wacht en hoe een traject eruitziet. Ik werk inmiddels dertien jaar als EMDR therapeut in mijn praktijk in Leerdam.
Belangrijkste punten
- EMDR therapie is een bewezen effectieve behandelmethode voor mensen met psychische klachten die samenhangen met traumatische ervaringen, zoals een schokkende gebeurtenis, seksueel misbruik of een verkeersongeluk.
- De effectiviteit van EMDR is wetenschappelijk aangetoond bij posttraumatische stressstoornis (PTSS). EMDR kan ook effectief zijn bij fobieën en angsten en bij trauma-gerelateerde somberheid.
- EMDR is niet in elke situatie direct passend. Bij een acute crisis of onvoldoende stabiliteit bouwen we eerst rust op.
- In een intake beoordeel ik samen met jou of EMDR in jouw situatie geschikt is.
- De behandeling is geconcentreerd, maar niet ongericht: hoeveel EMDR sessies je nodig hebt hangt af van wat je hebt meegemaakt.
Wat is EMDR therapie?
EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing. Het is een psychotherapeutische behandeling die eind jaren '80 werd ontwikkeld door Francine Shapiro en sinds begin jaren 2000 breed wordt toegepast, binnen én buiten de GGZ. De methode helpt bij het verwerken van nare herinneringen door de emotionele lading van die herinneringen te verminderen. Tijdens een sessie denk je aan een traumatische gebeurtenis en aan de bijbehorende beelden, gedachten, gevoelens en lichamelijke sensaties. Tegelijkertijd voel je een afleidende stimulus: tikjes op je knieën. Dat belast je werkgeheugen. De herinnering blijft bestaan, je weet nog precies wat er gebeurd is, maar die wordt minder levendig en minder belastend opgeslagen in je hersenen. De WHO erkent EMDR als een aanbevolen behandeling voor PTSS. Ook in de Nederlandse richtlijn geldt EMDR als evidence based behandeling en is het een van de aanbevolen traumagerichte behandelingen, naast bijvoorbeeld exposure therapie en cognitieve therapie. Wetenschappelijk onderzoek laat grote effecten zien bij PTSS, vergeleken met geen behandeling.
Voor wie is EMDR therapie bedoeld?
EMDR therapie wordt vooral ingezet bij mensen met psychische klachten die duidelijk te herleiden zijn tot nare ervaringen of beschadigende ervaringen.
EMDR is geschikt voor een brede groep
- mensen die een verkeersongeluk, overval of beroving meemaakten
- mensen die fysieke of emotionele mishandeling hebben meegemaakt
- mensen die te maken kregen met seksueel geweld of seksueel misbruik
- mensen met klachten na pesten op school of na werkgerelateerde gebeurtenissen
- mensen met nare herinneringen aan medische ingrepen, oorlogservaringen of huiselijk geweld
EMDR kan ook toegepast worden op kinderen en jongeren met traumagerelateerde klachten, mits de behandeling wordt aangepast aan leeftijd en ontwikkelingsniveau.
Wanneer vrouwen bij mij komen
In mijn praktijk zit vaak iemand die zegt: het was eigenlijk niet zo erg. Geen eenmalige gebeurtenis, maar jaren van je aanpassen, je mond houden, zorgen voor iedereen behalve jezelf. Juist dan wordt trauma niet herkend, ook niet door jezelf. Terwijl je zenuwstelsel er wel zo op reageert: je schrikt snel, je bent moe zonder duidelijke reden, of bepaalde situaties zetten je meteen op scherp. EMDR wordt vaak ingezet wanneer iemand vastloopt door herbelevingen, nachtmerries, heftige schrikreacties, vermijding of aanhoudende angst en spanning. In een intake kijk ik of EMDR in de eerste instantie de juiste keuze is, of dat er eerst iets anders nodig is.
Bij welke psychische klachten is EMDR bewezen effectief of vaak helpend?
EMDR is bewezen effectief bij PTSS. Daarnaast zijn er steeds meer aanwijzingen dat EMDR werkt bij andere klachten waarbij een traumatische gebeurtenis aan de basis ligt.
- PTSS na een eenmalige gebeurtenis, bijvoorbeeld een auto-ongeluk, een gewelddadige beroving of een acute medische noodsituatie.
- Complexe of langdurige traumatisering, zoals jarenlange mishandeling in de jeugd of emotionele verwaarlozing.
- Specifieke fobieën en angsten die begonnen na een concrete gebeurtenis, zoals rijangst na een ongeluk.
- Somberheid, schaamte of een negatief zelfbeeld dat terug te voeren is op wat je hebt meegemaakt.
EMDR behandeling kan ook worden ingezet bij traumagerelateerde lichamelijke spanning, zoals aanhoudende spanning in je schouders of buik die gekoppeld is aan een eerdere gebeurtenis. EMDR is geen magische oplossing, maar wel een effectieve therapie als het zorgvuldig wordt toegepast.
Wanneer is EMDR minder geschikt of (nog) niet aan te raden?
De EMDR procedure brengt een krachtig verwerkingsproces op gang. Dat maakt het niet in elke fase van je herstel direct passend. Er zijn geen absolute contra-indicaties, ook niet bij ernstige psychische problemen, maar soms stellen we de behandeling uit of bouwen we het voorzichtiger op:
- Bij een acute crisis, ernstige zelfbeschadiging of een zeer onstabiele woonsituatie: eerst zorgen voor veiligheid en stabilisatie.
- Bij actieve psychoses, ernstige dissociatieve klachten of een zeer kwetsbare structuur: eerst een stabiliserende behandeling.
- Bij ernstige verslaving waarbij iemand nog middelen gebruikt om gevoelens weg te drukken.
- Als je nu nog in de onveilige situatie zit die de klachten veroorzaakt.
EMDR therapie is altijd onderdeel van een breder persoonlijk behandelplan. Medische factoren zoals epilepsie of ernstige hartproblemen vragen extra afstemming met je huisarts of psychiater voordat we starten.
Waarom ik eerst kijk of je stevig genoeg staat
Ik begin niet meteen met EMDR. De eerste periode kijken we waar je staat: voel je je veilig, kun je dit dragen, wat heb je nu nodig. Pas daarna gaan we naar de trauma's toe. Dat kost aan de voorkant wat meer tijd. Maar het scheelt je een hoop onnodige spanning, en het geeft veel meer effect dan EMDR er even tussendoor doen. Ik zie bij mijn cliënten dat traumaverwerking dan juist sneller op gang komt, omdat er een stevige bodem onder ligt.
Hoe ziet een EMDR behandeling er in de praktijk uit?
Een EMDR behandeling bestaat uit een intake, een voorbereidingsfase en meerdere EMDR sessies, meestal wekelijks of tweewekelijks.
- Intake: een gesprek waarin we je klachten, je voorgeschiedenis en je doelen bespreken. Hier besluiten we samen of EMDR geschikt is.
- Voorbereiding: ik leer je een veilige plek-oefening, we bespreken wat je helpt als het spannend wordt, en ik leg precies uit hoe de procedure werkt.
- EMDR sessies: je denkt aan het beeld dat de meeste spanning oproept, met de gedachten en gevoelens die erbij horen, terwijl je de afleidende stimulus volgt.
Hoelang duurt een EMDR sessie?
Een sessie bij mij duurt 60 tot 75 minuten. Het EMDR-gedeelte daarvan duurt meestal 30 tot 40 minuten. Voor een EMDR-sessie is verder geen speciale voorbereiding nodig, al kan de eerste sessie spannend zijn. Na afloop van een sessie is ontspanning belangrijk. Plan geen belangrijke vergaderingen of examens direct erna. Je kunt je wiebelig voelen of sterke emoties ervaren, en er kunnen nieuwe beelden of nieuwe herinneringen naar boven komen. Dat hoort bij het verwerkingsproces. Het helpt om je reacties in een kort dagboek bij te houden.
Hoeveel EMDR sessies heb je gemiddeld nodig?
Hoeveel sessies je nodig hebt, hangt af van het soort trauma, hoe lang de klachten al spelen en welke behandelingen je al hebt gehad. Een EMDR-behandeling kan 1 tot 15 sessies duren.
- Bij een enkelvoudig trauma, bijvoorbeeld een verkeersongeluk zonder lange voorgeschiedenis, zijn 1 tot 3 EMDR-sessies vaak voldoende. Soms zijn 3 tot 5 sessies nodig voor merkbare vermindering van klachten.
- Meestal zijn er 2 tot 7 EMDR-sessies nodig voordat je duidelijk verschil merkt.
- Bij complexere trauma's, zoals langdurig misbruik in de jeugd of jarenlang huiselijk geweld, zijn soms 10 tot 15 sessies nodig.
Traumaverwerking laat zich niet in een strak schema duwen. Hoe meer er te behandelen valt, hoe meer tijd het vraagt. Dat is geen falen, dat is hoe het werkt. Hoeveel EMDR sessies jij precies nodig hebt, stemmen we persoonlijk af. Deze intensieve behandeling kan tijdens het traject worden bijgesteld op basis van je voortgang. Je zit dus nooit vast aan een vooraf dichtgetimmerd aantal.
Wie geeft EMDR therapie en hoe kies je een passende EMDR therapeut?
EMDR is een krachtige methode die zorgvuldigheid vraagt. De behandeling wordt uitgevoerd door een gecertificeerde therapeut die is aangesloten bij een beroepsvereniging en werkt met erkende protocollen. In Nederland kan dat op twee plekken:
- Binnen de GGZ, door een gz-psycholoog, klinisch psycholoog, psychotherapeut of psychiater met een aanvullende EMDR opleiding.
- Buiten de GGZ, in een vrijgevestigde praktijk zoals de mijne, door een opgeleide EMDR therapeut. Daar is geen verwijzing nodig en is er meestal geen wachtlijst.
Waar je op let bij het kiezen van een EMDR therapeut
- Vraag welke EMDR opleiding iemand heeft gevolgd en hoeveel ervaring diegene heeft met jouw type klachten, bijvoorbeeld rouw na verlies, werkgerelateerd trauma of seksueel geweld.
- Vraag hoe iemand omgaat met stabiliteit: begint de therapeut meteen, of wordt er eerst gekeken of jij dit kunt dragen?
- Let op of je je veilig en serieus genomen voelt. Een goede werkrelatie is een van de sterkste voorspellers van behandelsucces, sterker nog dan de techniek zelf.
Verwijzing en vergoeding
Voor vergoede zorg binnen de basis-GGZ of specialistische GGZ heb je meestal een verwijzing van je huisarts nodig. Daar hoort ook een wachtlijst bij. Bij mij kun je je rechtstreeks aanmelden, zonder verwijzing. Vanuit je aanvullende verzekering wordt soms een deel van de kosten vergoed. Check dat vooraf even bij je zorgverzekeraar, dan weet je waar je aan toe bent.
Denk je dat EMDR bij jou past?
Dat zoek je niet in je eentje uit. In een gratis kennismakingsgesprek bespreken we kort je situatie en voel je of het klikt. Daarna beslissen we samen of en hoe we verder willen. Ik werk in mijn praktijk in Leerdam en online.
EMDR therapie: FAQ
Werkt EMDR ook als ik me niet alle details van het trauma herinner?
Ja. EMDR gaat niet uit van een volledig, gedetailleerd verhaal. Een globaal beeld of een gevoel bij de gebeurtenis is genoeg. Samen zoeken we naar het beeld, de gedachte of het lichaamssignaal dat nu de meeste spanning oproept, en daarmee werken we. Je hoeft niet alles hardop te vertellen als dat te belastend is.
Is EMDR therapie gevaarlijk of kan het mijn klachten verergeren?
EMDR wordt in onderzoek als veilig beschouwd wanneer een goed opgeleide behandelaar het uitvoert. Tijdens en kort na sessies kunnen bijwerkingen optreden: verhoogde emotionele gevoeligheid, vermoeidheid, hoofdpijn, levendige dromen of nachtmerries. Na EMDR kunnen nieuwe herinneringen en emoties naar boven komen. Deze bijwerkingen van EMDR kunnen tot drie dagen aanhouden. Blijvende verslechtering is zeldzaam.
Kan EMDR gecombineerd worden met andere behandelingen of medicatie?
Ja. EMDR wordt vaak gecombineerd met gesprekstherapie of cognitieve gedragstherapie, en gaat prima samen met medicatie. Antidepressiva of angstremmers staan EMDR doorgaans niet in de weg. Wel is goede afstemming belangrijk: gebruik je medicatie, dan werk ik naast je arts of psychiater, nooit in plaats daarvan.
Helpt EMDR ook bij minder ernstige ervaringen, zoals pesten of een relatiebreuk?
Het maakt niet uit of anderen jouw ervaring ernstig vinden. Het gaat om de impact op jou en om de gevolgen die je er nu nog van merkt. EMDR kan helpen bij blijvende schaamte of angst na jarenlang pesten, of bij terugkerende beelden na een heftige relatiebreuk. Tijdens de intake kijken we of EMDR in jouw situatie passend en zinvol is.
Moet ik stoppen met werken of studeren tijdens een EMDR traject?
Nee, de meeste mensen combineren EMDR therapie gewoon met werk of studie. Wel is het prettig om rondom je sessies wat rustiger aan te doen en tijd in te plannen om bij te komen. Merk je dat het te veel wordt, dan kijken we samen of tijdelijke aanpassingen in je werk- of studieschema helpen.
