Hoe emoties, de overgang en lichamelijke klachten met elkaar samenhangen

Je emoties bepalen niet alleen hoe je je voelt.

Volgens emeritus hoogleraar Pierre Capel hebben ze ook invloed op wat er in je lichaam gebeurt. Stress, angst, eenzaamheid, verbinding en plezier zetten ieder hun eigen biologische processen in gang.

Dat maakt de relatie tussen emoties en gezondheid veel groter dan vaak wordt gedacht.

Zeker tijdens de overgang.

De overgang maakt zichtbaar wat lang is weggedrukt

Tijdens de overgang verandert er veel in het lichaam.

Hormonen schommelen en dalen. De slaap kan verslechteren. Het brein reageert anders op prikkels. Vrouwen kunnen sneller geraakt zijn, minder verdragen en heftiger reageren op situaties die eerder nog hanteerbaar leken.

Dat wordt vaak alleen aan hormonen toegeschreven.

Maar in mijn praktijk zie ik dat de overgang ook zichtbaar maakt wat een vrouw jarenlang heeft ingehouden.

Verdriet waar geen tijd voor was.

Boosheid die niet welkom was.

Angst die werd overschreeuwd door hard werken.

Grenzen die steeds opnieuw werden opgerekt.

Jarenlang zorgen, aanpassen en doorgaan kan lang goed lijken te gaan. Tot het lichaam niet meer meewerkt.

De overgang is dan niet altijd de oorzaak van alle klachten. Het kan ook het moment zijn waarop oude reacties niet langer onder de oppervlakte blijven.

Je lichaam reageert eerder dan je hoofd

Capel legt uit dat maar een klein deel van onze beslissingen bewust wordt genomen.

Veel reacties ontstaan al eerder in het limbisch systeem. Dat deel van de hersenen verwerkt herinneringen, waarnemingen en gevoelens. Het lichaam reageert vaak voordat je bewust begrijpt waarom iets je raakt.

• Je hartslag stijgt.
• Je spieren spannen zich aan.
• Je wordt alert.
• Je trekt je terug.
• Je zegt ja, terwijl je nee bedoelt.

Daarna probeert het hoofd er een logische verklaring voor te vinden.

Maar de lichamelijke reactie was er al.

Dit verklaart waarom vrouwen soms precies weten waar hun patronen vandaan komen, maar toch hetzelfde blijven doen. Begrijpen alleen verandert de automatische reactie niet.

Wat niet wordt verwerkt, blijft terugkomen

Een ervaring verdwijnt niet altijd omdat ze lang geleden is gebeurd.

Het lichaam kan een situatie blijven herkennen als gevaarlijk, ook wanneer het gevaar voorbij is.

Een afwijzende blik.

Een conflict.

Een kritische opmerking.

Een partner die afstand neemt.

Een vraag waarop je niet direct het antwoord weet.

Het kan voldoende zijn om een oude lichamelijke reactie te activeren.

Tijdens de overgang kunnen deze reacties sterker worden. Niet omdat een vrouw zwakker wordt, maar omdat haar systeem minder ruimte heeft om alles te blijven onderdrukken.

Klachten als slecht slapen, paniek, onrust, hoofdpijn, hartkloppingen, buikklachten, vermoeidheid en overprikkeling kunnen daardoor toenemen.

EMDR helpt het lichaam begrijpen dat het voorbij is

EMDR richt zich niet alleen op wat iemand zich herinnert.

Het helpt ook om de lichamelijke spanning en de automatische reactie die aan een ervaring vastzitten, te veranderen.

Een herinnering blijft bestaan, maar de lading neemt af.

De vrouw weet nog wat er is gebeurd, maar haar lichaam reageert niet meer alsof het opnieuw gebeurt.

Dat verschil is belangrijk.

Veel vrouwen hebben al jaren over hun ervaringen gepraat. Ze begrijpen hun jeugd, hun relatiepatronen en hun manier van aanpassen vaak heel goed.

Toch blijven hun lichaam en gedrag dezelfde kant op schieten.

Met EMDR wordt niet alleen gekeken naar het verhaal, maar ook naar de reactie die steeds opnieuw wordt aangezet.

Wanneer die reactie verandert, ontstaat er ruimte voor andere keuzes.

Nee zeggen zonder schuldgevoel.

Een gesprek voeren zonder dicht te klappen.

Verdriet toelaten zonder erin te verdwijnen.

Boosheid gebruiken als signaal.

Stoppen met voortdurend rekening houden met iedereen behalve jezelf.

Klachten verdwijnen die vrouwen als normaal waren gaan zien

In mijn praktijk zie ik wat er gebeurt wanneer vrouwen hun gevoelens weer leren herkennen, uiten en verwerken.

Niet alleen de klacht waarvoor ze kwamen verandert.

Soms verdwijnen ook klachten die ze al jaren hadden geaccepteerd.

Klachten waarvan ze dachten dat die nu eenmaal bij hun leeftijd, karakter of overgang hoorden.

• Ze slapen beter.
• Hun hoofd wordt stiller.
• De druk op hun borst neemt af.
• Hun buik reageert minder heftig.
• Ze hebben minder pijn.
• Ze raken minder snel uitgeput.
• Ze herstellen sneller na een drukke dag.

Dat komt niet doordat ze positiever proberen te denken.

Het komt doordat hun lichaam niet meer voortdurend hoeft te reageren op wat ooit gevaarlijk was.

Emoties hebben invloed op je gezondheid

Volgens Capel hebben gevoelens invloed op de activiteit van genen en op processen zoals ontsteking, afweer, slaap en herstel.

Langdurige stress activeert andere biologische processen dan verbinding, ontspanning en plezier.

Dat betekent niet dat iedere lichamelijke klacht een emotionele oorzaak heeft.

Het betekent wel dat je gevoelens niet los kunt zien van je lichaam.

Een vrouw die jarenlang spanning vasthoudt, haar grenzen negeert en haar behoeften opzijzet, betaalt daar vaak ook lichamelijk een prijs voor.

Niet direct.

Niet altijd zichtbaar.

Maar het lichaam houdt wel bij hoeveel het moet verdragen.

De overgang vraagt niet om nog harder doorgaan

Veel vrouwen proberen hun klachten op te lossen door nóg gezonder te eten, meer te bewegen, supplementen te nemen en beter hun best te doen.

Dat kan helpen.

Maar wanneer de onderliggende stressreactie actief blijft, is dat vaak niet genoeg.

Dan vraagt het lichaam niet om meer discipline.

Het vraagt om verwerking.

Om woorden geven aan wat lang geen woorden kreeg.

Om voelen waar een grens wordt overschreden.

Om oude ervaringen niet langer het heden te laten bepalen.

Om te leren dat boosheid, angst en verdriet geen vijanden zijn, maar informatie geven.

Je lichaam vertelt wat je hoofd lang heeft weggepraat

De boodschap van Pierre Capel sluit aan bij wat ik dagelijks in mijn praktijk zie.

Emoties zijn geen bijzaak.

Ze hebben invloed op hoe je brein werkt, hoe je lichaam reageert en hoeveel energie je beschikbaar hebt.

De overgang kan oude pijn naar boven halen, maar biedt ook een kans.

Niet om jezelf opnieuw te verbeteren.

Wel om te stoppen met wegdrukken wat gezien en verwerkt wil worden.

Want wanneer een vrouw haar gevoelens weer serieus neemt, verandert er vaak meer dan alleen haar stemming.

Soms verdwijnen klachten waarvan ze jarenlang dacht:

Dit hoort er blijkbaar gewoon bij.