Stemmingswisselingen & Overgang

Waarom ben ik ineens zo boos?

Stemmingswisselingen in de overgang kunnen ervoor zorgen dat je jezelf nauwelijks terugkent. Maar zijn het alleen je hormonen?

Leestijd: 4 minuten

Het begon met een tas in de gang

Caroline hoort zichzelf uitvallen tegen haar partner. “Waarom laat je dat nou wéér daar staan?”

Het gaat om een tas. Meer niet.

Maar haar reactie is veel groter dan ze zelf begrijpt. Tien minuten later vraagt ze zich af:

Waarom ben ik ineens zo boos? Zo ben ik toch helemaal niet?

Ze merkt het steeds vaker.

Sneller geïrriteerd.
Plotseling verdrietig.
Minder geduld.
Ruzie om dingen waar ze vroeger haar schouders over ophaalde.

En ze heeft haar verklaring al gevonden:

Het zullen mijn hormonen wel zijn.

Ja, je hormonen spelen mee.

Maar ze vertellen niet het hele verhaal.

Stemmingswisselingen en overgang horen bij elkaar

Tijdens de overgang veranderen oestrogeen en progesteron. Dat kan invloed hebben op slaap, stemming en hoe je prikkels verwerkt.

Dus wanneer je bij stemmingswisselingen in de overgang sneller boos, verdrietig of geïrriteerd bent, verzin je dat niet. Maar hier wordt het interessant.

Hormonen kunnen verklaren waarom je sneller reageert. Ze verklaren nog niet waarom júíst die ene opmerking van je partner je zo raakt.

Het zit niet alleen tussen je oren

Misschien denk je soms: stel ik me aan? Maar je bent echt niet de enige. Uit onderzoek onder vrouwen in de menopauzale overgang blijkt dat irritatie, ongeduld en het gevoel de controle over je reactie kwijt te zijn aanzienlijk vaker voorkomen, vooral in de vroege overgangsfase. Ook is er een verband gevonden tussen schommelingen in het hormoon oestrogeen (estradiol) en een grotere gevoeligheid voor prikkelbaarheid.

Kort gezegd: je hormonen kunnen dus invloed hebben op hoe snel je reageert en hoe intens iets binnenkomt.

Je bent dus niet ‘te gevoelig’ of ‘moeilijk’.
Je lichaam maakt een grote verandering door.

Maar onderzoek vertelt nog niet waarom juist dát ene moment jou zo raakt. Waarom die opmerking van je partner, je moeder of collega ineens zo’n boosheid oproept. Daar spelen vaak ook oude patronen, verwachtingen en onverwerkte emoties een rol. En precies daar kun je iets mee doen.

Wat laat het onderzoek zien?

De Seattle Midlife Women’s Health Study liet zien dat irritatie, ongeduld en het gevoel de controle te verliezen vaker voorkomen tijdens de vroege menopauzale overgang. Een andere studie vond bovendien een verband tussen veranderingen in estradiol en irritatie.

Bron: Seattle Midlife Women’s Health Study (2024) en De Wit e.a., Psychoneuroendocrinology.

Onderzoek op PubMed →

Wat kon je vroeger makkelijker wegslikken?

Misschien ben jij al twintig jaar degene die:

alles onthoudt
vooruitdenkt
problemen oplost
rekening houdt met anderen en gewoon weer verdergaat.

Je werd er waarschijnlijk nog om gewaardeerd ook. Tot datzelfde gedrag ineens veel meer van je vraagt.

Soms wordt in de overgang zichtbaarder wat je jarenlang makkelijker kon onderdrukken, oplossen of wegredeneren.

Misschien herken je dit

Je partner vraagt:
“Wat eten we vanavond?”

En jij hoort:
Moet ík dat nou ook alweer bedenken?

Hij bedoelde alleen het eten.
Maar jouw reactie draagt misschien twintig jaar mee.

Dat is het verschil tussen wat er gebeurt en wat het bij jou raakt.

En daar ontstaat onzekerheid

Want na een uitbarsting komt vaak de twijfel.

Waarom doe ik zo?
Ben ik echt zo veranderd?
Stel ik me aan?
Waarom kan ik mezelf niet gewoon beheersen?

En zo ga je jezelf steeds meer corrigeren. Niet boos worden.
Niet huilen. Niet zo gevoelig zijn.

Terwijl de interessantere vraag misschien is:

Waarom raakt dit mij eigenlijk zo sterk?

DE REACTIEBREKER

Als je verstand iets anders zegt dan je reactie

Je weet best dat die opmerking niet zo erg was. En toch schiet je omhoog. Boos. In de verdediging. Of je klapt juist helemaal dicht.

Soms reageer je niet alleen op wat er vandaag gebeurt. Een situatie kan ook iets aanraken wat je veel eerder hebt geleerd of meegemaakt.

Kan EMDR helpen bij oude automatische reacties

Met EMDR kun je onderzoeken waarom bepaalde situaties zoveel lading hebben.

Niet om ervoor te zorgen dat je nooit meer boos wordt. Maar zodat een situatie van vandaag ook steeds meer bij vandaag kan blijven.

Je hoeft dus niet alleen te leren anders te reageren. Je kunt ook onderzoeken waarom je systeem überhaupt zo snel aanslaat.

Lees meer over Reactiebreker EMDR

Dus zijn stemmingswisselingen in de overgang hormonaal?

Ja. En soms speelt er meer.

Hormonen, slaap, lichamelijke veranderingen en wat je in je leven hebt geleerd of meegemaakt kunnen tegelijkertijd invloed hebben.

Daarom vind ik het te makkelijk om tegen een vrouw te zeggen: “Het hoort bij de overgang.” Maar ook te makkelijk om alles psychologisch te maken.

Je wilt weten wat bij jóu meespeelt.

Je bent niet ineens een boze vrouw geworden.

Misschien vraagt deze fase je om beter te begrijpen waarom je reageert zoals je reageert.

Niet om jezelf nóg beter onder controle te krijgen. Maar om te onderzoeken wat er achter die reactie zit.

——

Herken je dat je soms veel heftiger reageert dan je eigenlijk wilt?

Met de reactiebreker kijk ik samen met je naar de ervaringen en patronen die vandaag nog invloed hebben op je reactie.

Lees hoe de Reactiebreker werkt >

Je titel komt hier

Zijn stemmingswisselingen in de overgang normaal?

Ja, stemmingswisselingen in de overgang komen veel voor. Veranderingen in oestrogeen en progesteron kunnen invloed hebben op slaap, stemming en hoe sterk prikkels binnenkomen. Daardoor kun je sneller boos, verdrietig of geïrriteerd reageren dan vroeger.

Waarom ben ik in de overgang ineens zo snel boos?

Hormonen kunnen ervoor zorgen dat je sneller reageert, maar ze verklaren niet altijd waarom juist bepaalde situaties je zo sterk raken. Soms wordt in de overgang duidelijker wat je jarenlang hebt ingeslikt, opgelost of opzijgeschoven. Daarom kan het helpen om niet alleen naar de boosheid te kijken, maar ook naar wat er vlak daarvoor gebeurt.

Kan EMDR helpen bij stemmingswisselingen in de overgang?

EMDR verandert je hormonen niet. Het kan wel helpen wanneer bepaalde situaties steeds een veel sterkere reactie oproepen dan je eigenlijk wilt. Binnen mijn Reactiebreker kijk ik daarom naar eerdere ervaringen en patronen die nog invloed hebben op hoe je nu reageert. Zo kan een situatie van vandaag steeds meer bij vandaag blijven.