Hoe Hormonen Oude Wonden Kunnen Raken

De perimenopauze en overgang zijn voor veel vrouwen intense fases in hun leven. De veranderingen in het lichaam kunnen emotioneel uitdagend zijn, maar voor sommige vrouwen komt er nog een extra laag bij: oude wonden uit het verleden, waarvan ze dachten dat ze geheeld waren, kunnen plots weer opspelen. Vooral als je PTSS (posttraumatische stressstoornis) hebt meegemaakt, kunnen deze hormonale shifts diepere herinneringen en gevoelens losmaken. Hoe komt dit, en wat kun je doen om goed voor jezelf te zorgen?

 

Wat is PTSS, en waarom komt het juist nu terug?

We denken bij PTSS vaak aan militairen die oorlogservaringen hebben opgedaan, maar eigenlijk kan iedereen PTSS ontwikkelen na een traumatische ervaring – een auto-ongeluk, een natuurramp, of geweld kan diepe sporen achterlaten. Het trauma dat PTSS veroorzaakt, bedreigt vaak je gevoel van veiligheid en kan blijvende stressreacties oproepen. Hoewel PTSS na verloop van tijd vaak rustiger wordt, kan de perimenopauze dit patroon verstoren en weer emoties of herinneringen oproepen.

Hormonen en stemming: het is niet “allemaal tussen je oren”

Hormonen hebben grote invloed op hoe we ons voelen. Tijdens de perimenopauze gaan hormonen zoals oestrogeen en progesteron alle kanten op, wat voor veel vrouwen voelt als een emotionele achtbaan. Hoewel stemmingswisselingen normaal zijn in deze periode, kunnen vrouwen met PTSS hier intenser op reageren. Hormoonschommelingen kunnen triggers activeren en zorgen dat oude gevoelens van onrust, angst of hyperalertheid terugkomen, zelfs als je daar jarenlang geen last van hebt gehad.

Waarom PTSS en perimenopauze soms botsen

PTSS zorgt ervoor dat emoties constant op scherp staan; je lichaam en geest staan altijd in vecht- of vluchtmodus. Voeg daarbij de hormonale achtbaan van de perimenopauze, en je hebt een situatie waarin stress en emoties makkelijk kunnen overspoelen. Voor vrouwen die in het verleden PTSS hebben ervaren, kan het gebrek aan controle over deze emoties angst en zelfs terugkerende symptomen veroorzaken.

Hulp en ondersteuning: je hoeft dit niet alleen te doen

Als je merkt dat je symptomen verergeren, is het goed om te weten dat er hulp beschikbaar is. PTSS kan zich namelijk langzaam opbouwen tot een punt waarop je het moeilijk zelf kunt beheersen. Professionele hulp is essentieel, vooral als je symptomen zoals flashbacks, nachtmerries of extreme stress ervaart. Een therapeut kan ondersteuning bieden, en soms kan medicatie zoals antidepressiva of angstremmers een verschil maken. Hormoonvervangingstherapie (HRT) kan ook helpen om de schommelingen in toom te houden.

Zoek een therapeut die misschien zelf een oudere vrouw is of ervaring heeft met perimenopauze en PTSS, of sluit je aan bij een steungroep – het kan helpen om te praten met anderen die begrijpen wat je doormaakt.

Wees zacht voor jezelf: je verdient het om je goed te voelen

Het belangrijkste dat je nu voor jezelf kunt doen, is om te onthouden dat je recht hebt op steun en begrip. Je hoeft dit proces niet alleen te doorlopen, en er is geen schaamte om hulp te vragen. Zoals Dr. Snyder, specialist in de mentale en reproductieve gezondheid van vrouwen, het zegt: “Elke vrouw verdient het om van haar leven te genieten. Er is geen reden om onnodige fysieke of emotionele pijn te ervaren.”

Deze fase kan intens en zwaar zijn, maar vergeet niet dat je waardevol bent – niet alleen voor anderen, maar vooral voor jezelf. Neem de tijd om te herstellen en zoek hulp als je het nodig hebt. Zoals Dr. Snyder zegt: "Vrouwen zijn nodig. We zijn nodig als moeders, grootmoeders, partners, collega's, en vrienden. Maar bovenal zijn we nodig voor onszelf."

Als je PTSS-symptomen hebt ervaren in deze periode, weet dan dat je niet alleen bent. Er zijn hulpbronnen en mensen die klaarstaan om je te steunen, en de eerste stap naar verlichting is altijd dichterbij dan je denkt.

Stemmingswisselingen in de overgang kunnen ervoor zorgen dat je jezelf nauwelijks terugkent. Maar zijn het alleen je hormonen?

Leestijd: 4 minuten

Het begon met een tas in de gang

Caroline hoort zichzelf uitvallen tegen haar partner. “Waarom laat je dat nou wéér daar staan?”

Het gaat om een tas. Meer niet.

Maar haar reactie is veel groter dan ze zelf begrijpt. Tien minuten later vraagt ze zich af:

Waarom ben ik ineens zo boos? Zo ben ik toch helemaal niet?

Ze merkt het steeds vaker.

  • Sneller geïrriteerd.
  • Plotseling verdrietig.
  • Minder geduld.
  • Ruzie om dingen waar ze vroeger haar schouders over ophaalde.

En ze heeft haar verklaring al gevonden:

Het zullen mijn hormonen wel zijn.

Ja, je hormonen spelen mee.

Maar ze vertellen niet het hele verhaal.

Stemmingswisselingen en overgang horen bij elkaar

Tijdens de overgang veranderen oestrogeen en progesteron. Dat kan invloed hebben op slaap, stemming en hoe je prikkels verwerkt.

Dus wanneer je bij stemmingswisselingen in de overgang sneller boos, verdrietig of geïrriteerd bent, verzin je dat niet. Maar hier wordt het interessant.

Hormonen kunnen verklaren waarom je sneller reageert. Ze verklaren nog niet waarom júíst die ene opmerking van je partner je zo raakt.

Het zit niet alleen tussen je oren

Misschien denk je soms: stel ik me aan? Maar je bent echt niet de enige. Uit onderzoek onder vrouwen in de menopauzale overgang blijkt dat irritatie, ongeduld en het gevoel de controle over je reactie kwijt te zijn aanzienlijk vaker voorkomen, vooral in de vroege overgangsfase. Ook is er een verband gevonden tussen schommelingen in het hormoon oestrogeen (estradiol) en een grotere gevoeligheid voor prikkelbaarheid.

Kort gezegd: je hormonen kunnen dus invloed hebben op hoe snel je reageert en hoe intens iets binnenkomt.

Je bent dus niet ‘te gevoelig’ of ‘moeilijk’.
Je lichaam maakt een grote verandering door.

Maar onderzoek vertelt nog niet waarom juist dát ene moment jou zo raakt. Waarom die opmerking van je partner, je moeder of collega ineens zo’n boosheid oproept. Daar spelen vaak ook oude patronen, verwachtingen en onverwerkte emoties een rol. En precies daar kun je iets mee doen.

Wat laat het onderzoek zien?

De Seattle Midlife Women’s Health Study liet zien dat irritatie, ongeduld en het gevoel de controle te verliezen vaker voorkomen tijdens de vroege menopauzale overgang. Een andere studie vond bovendien een verband tussen veranderingen in estradiol en irritatie.

Bron: Seattle Midlife Women’s Health Study (2024) en De Wit e.a., Psychoneuroendocrinology.

Wat kon je vroeger makkelijker wegslikken?

Misschien ben jij al twintig jaar degene die:

  • alles onthoudt
  • vooruitdenkt
  • problemen oplost
  • rekening houdt met anderen en gewoon weer verdergaat.

Je werd er waarschijnlijk nog om gewaardeerd ook. Tot datzelfde gedrag ineens veel meer van je vraagt.

Soms wordt in de overgang zichtbaarder wat je jarenlang makkelijker kon onderdrukken, oplossen of wegredeneren.

Misschien herken je dit

Je partner vraagt:
“Wat eten we vanavond?”

En jij hoort:
Moet ík dat nou ook alweer bedenken?

Hij bedoelde alleen het eten.
Maar jouw reactie draagt misschien twintig jaar mee.

Dat is het verschil tussen wat er gebeurt en wat het bij jou raakt.

En daar ontstaat onzekerheid

Want na een uitbarsting komt vaak de twijfel.

  • Waarom doe ik zo?
  • Ben ik echt zo veranderd?
  • Stel ik me aan?
  • Waarom kan ik mezelf niet gewoon beheersen?

En zo ga je jezelf steeds meer corrigeren. Niet boos worden.
Niet huilen. Niet zo gevoelig zijn.

Terwijl de interessantere vraag misschien is:

Waarom raakt dit mij eigenlijk zo sterk?

DE REACTIEBREKER

Als je verstand iets anders zegt dan je reactie

Je weet best dat die opmerking niet zo erg was. En toch schiet je omhoog. Boos. In de verdediging. Of je klapt juist helemaal dicht.

Soms reageer je niet alleen op wat er vandaag gebeurt. Een situatie kan ook iets aanraken wat je veel eerder hebt geleerd of meegemaakt.

Kan EMDR helpen bij oude automatische reacties

Met EMDR kun je onderzoeken waarom bepaalde situaties zoveel lading hebben.

Niet om ervoor te zorgen dat je nooit meer boos wordt. Maar zodat een situatie van vandaag ook steeds meer bij vandaag kan blijven.

Je hoeft dus niet alleen te leren anders te reageren. Je kunt ook onderzoeken waarom je systeem überhaupt zo snel aanslaat.

Dus zijn stemmingswisselingen in de overgang hormonaal?

Ja. En soms speelt er meer.

Hormonen, slaap, lichamelijke veranderingen en wat je in je leven hebt geleerd of meegemaakt kunnen tegelijkertijd invloed hebben.

Daarom vind ik het te makkelijk om tegen een vrouw te zeggen: “Het hoort bij de overgang.” Maar ook te makkelijk om alles psychologisch te maken.

Je wilt weten wat bij jóu meespeelt.

Je bent niet ineens een boze vrouw geworden.

Misschien vraagt deze fase je om beter te begrijpen waarom je reageert zoals je reageert.

Niet om jezelf nóg beter onder controle te krijgen. Maar om te onderzoeken wat er achter die reactie zit.

——

Herken je dat je soms veel heftiger reageert dan je eigenlijk wilt?

Met de reactiebreker kijk ik samen met je naar de ervaringen en patronen die vandaag nog invloed hebben op je reactie.

 

Je titel komt hier
Zijn stemmingswisselingen in de overgang normaal?

Ja, stemmingswisselingen in de overgang komen veel voor. Veranderingen in oestrogeen en progesteron kunnen invloed hebben op slaap, stemming en hoe sterk prikkels binnenkomen. Daardoor kun je sneller boos, verdrietig of geïrriteerd reageren dan vroeger.

Waarom ben ik in de overgang ineens zo snel boos?

Hormonen kunnen ervoor zorgen dat je sneller reageert, maar ze verklaren niet altijd waarom juist bepaalde situaties je zo sterk raken. Soms wordt in de overgang duidelijker wat je jarenlang hebt ingeslikt, opgelost of opzijgeschoven. Daarom kan het helpen om niet alleen naar de boosheid te kijken, maar ook naar wat er vlak daarvoor gebeurt.

Kan EMDR helpen bij stemmingswisselingen in de overgang?

EMDR verandert je hormonen niet. Het kan wel helpen wanneer bepaalde situaties steeds een veel sterkere reactie oproepen dan je eigenlijk wilt. Binnen mijn Reactiebreker kijk ik daarom naar eerdere ervaringen en patronen die nog invloed hebben op hoe je nu reageert. Zo kan een situatie van vandaag steeds meer bij vandaag blijven.

arlette-berkouwer online sessies overgang therapie

Wie is Arlette?

Ik stel mij graag aan je voor.

Arlette Berkouwer logo therapiepraktijk

Oranjeplein 2,
4141 AR  Leerdam



  • BATC-complementair therapeut  BR-01368
  • K-NAP  240491
  • AGB zorgverleners code 90-040178
  • AGB praktijkcode 90-18612
  • Klacht- en Tuchtrecht nr. KB 0910.0789
  • KvK nr. 30265321

© Copyright Arlette Berkouwer | made with ❤︎ WensWebdesign | Algemene VoorwaardenPrivacyverklaring