Waarom pijn niet hetzelfde is als lijden

De twee pijlen

Ik sprak laatst een vrouw die midden in de overgang zit.
Ze zei: “Het voelt alsof ik elke dag opnieuw word geraakt. Eerst door mijn lichamelijke klachten en pijntjes en daarna ga ik doemdenken. Ik kan dan niet meer stoppen wat ik ook doe.”

Ze bedoelde haar overgangsklachten: slapeloze nachten, hartkloppingen, paniek, stemmingswisselingen. Maar wat haar het meest uitputte, was niet de pijn zelf. Het was de tweede laag: de schaamte dat ze niet sterk genoeg was. De angst dat het nooit meer beter zou worden. De boosheid dat haar partner haar niet begreep.

En precies dáár gaat het eeuwenoude verhaal van de twee pijlen over.

De eerste pijl, de pijn zelf.

Dit is het onvermijdelijke deel. Het fysieke ongemak. De rouw om wat verandert. De teleurstelling als je energie je in de steek laat. Dit hoort bij het leven.

We kunnen die eerste pijl soms verzachten (slapen, voeding, hormonen, een wandeling, een goed gesprek), maar we kunnen hem niet altijd wegnemen.

De tweede pijl, onze reactie op pijn.

Dit is het extra lijden dat we onszelf aandoen.
De tweede pijl bestaat uit gedachten en gevoelens als:

• Waarom kan ik dit niet beter aan?
• Zie je wel, ik doe iets verkeerd.
• Wat als dit altijd zo blijft?
• Niemand begrijpt me.

Die tweede pijl komt niet van buiten, maar van binnen. En vaak voelt die nog pijnlijker dan de eerste.

Blokkeren of verdrinken

Iedere vrouw ontwikkelt haar eigen strategie.

• Blokkeren: je loopt door, verdooft met eten, werken, scrollen of zorgen voor anderen.
• Verdrinken: je voelt je overspoeld, verliest perspectief en ziet alleen nog de pijn.

Misschien herken je die golfbeweging wel: eerst blokkeren, dan instorten. En telkens opnieuw.

De weg naar vrijheid

Een wijs mens ervaart óók pijn, maar laat zich niet meeslepen door die tweede pijl.

Dat vraagt moed: leren aanwezig blijven bij wat er ís, zonder het weg te duwen of erin te verdrinken. Juist daar zit de opening.

Mindfulness, lichaamswerk en EMDR helpen daarbij. Niet om de eerste pijl weg te nemen, maar om de tweede pijl te ontwapenen. Zodat je kunt ervaren: er is pijn, maar ik bén niet mijn pijn.

Een vraag aan jou

Misschien voel jij dit ook in je eigen leven.
Waar merk jij dat je een tweede pijl toevoegt bovenop de eerste?

Als je dat gaat herkennen, ontstaat er ruimte om een andere keuze te maken. En precies in die ruimte ligt je vrijheid en kan je anders beslissen.

Al je eens met mij wilt praten hierover, ben je van harte welkom. Het is vaak lastig om hieruit te komen en je hoeft het niet alleen te doen.